อนิจจัง ของสังคม(ไทยและโลก)

สมบัติ ภู่กาญจน์ โลกกำลังเปลี่ยนแปลง ‘แรง’ และ ‘เร็ว’ ‘แรง’ คือการเปลี่ยนแปลงรุนแรงด้านภูมิอากาศ สิ่งแวดล้อมฯลฯ ที่ส่งผลให้เกิดภัยธรรมชาติ สร้างความเดือดร้อนหรือความเสียหายให้เกิดแก่มวลมนุษย์หนักขึ้นทุกวัน ‘เร็ว’ นั้นมีทั้งการเกิดขึ้นบ่อยๆของภัยดังกล่าวนั้น และทั้งการเปลี่ยนแปลงที่เกิดโดยธรรมชาติและโดยฝีมือมนุษย์ ซึ่งมากขึ้นเร็วขึ้นกว่าในยุคอดีตที่ผ่านๆมา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากฝีมือของมนุษย์ ในการพัฒนาด้านเทคโนโลยี เกิดขึ้นเร็วและแรงกว่าแต่ก่อนมาก ดังเช่นการพัฒนาด้านคอมพิวเตอร์ ที่กำลังส่งผลต่อพฤติกรรมของมนุษย์ยุคปัจจุบัน ให้แตกต่างจากมนุษย์ยุคอดีตมากขึ้น แรงขึ้น และเร็วขึ้น ไปพร้อมกัน การเปลี่ยนแปลงอย่างแรงและเร็วนี้ ย่อมส่งผลแน่นอนต่อสังคมมนุษย์ ในสังคม ที่อุดมไปด้วยกลุ่มคนที่ค่อนข้าง‘รู้’ คนในสังคมย่อมเข้าใจในที่มาที่ไปของการเปลี่ยนแปลงว่าเกิดจากสิ่งใด การปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงของคนในกลุ่มสังคมเหล่านี้ คนส่วนใหญ่สามารถทำได้ ปัญหาที่จะเกิดขึ้นในสังคมเช่นนี้ย่อมมีไม่มากนัก แต่ในสังคมที่ตรงกันข้าม ซึ่งมีกลุ่มคนที่ ‘ค่อนข้างไม่รู้’มากกว่าค่อนข้างรู้ (ซึ่งความไม่รู้นี้นับรวมทั้งความรู้ที่ไม่จริง หรือความรู้ที่ไม่เกิดประโยชน์ส่วนใหญ่ ) นั้น จะทำให้การปรับตัวเข้ากับการเปลี่ยนแปลงทำได้ยาก ปัญหาของคนในสังคมเช่นนี้ย่อมมีขึ้นได้ง่าย และมากกว่า ในสังคมกลุ่มนี้ เราจะปฏิเสธได้ไหมว่า ไม่รวมทั้ง สังคมไทย ! สังคมไทย ที่มีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ล่าสุด มาตั้งแต่ปีพ.ศ.2475 กว่าคนส่วนใหญ่ในประเทศจะค่อยๆเข้าใจว่า หัวใจของการเปลี่ยนแปลงนั้นคืออะไร? การเมืองคืออะไร? การปกครองคืออะไร? และประชาธิปไตยคืออะไร? การเปลี่ยนแปลงใหญ่อีกครั้งก็ตามมาอีกเมื่อ 14 ตุลาคม 2516 ส่งผลให้การฆ่ากันเองในประเทศตามมาอีก ด้วยเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ ส่งผลให้สภาพของสังคมไทย เหมือนจะกลับไปนับหนึ่งใหม่กันอีกครั้ง หลังจากการเปลี่ยนแปลง 2475 จนกระทั่งถึงวันนี้ คือปีพ.ศ.2560 ขณะที่ความรู้ความเข้าใจว่าอะไรคือสาเหตุหรือหัวใจของการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น? อะไรคือการเมือง? อะไรคือการปกครอง? และประชาธิปไตยคืออะไร? นั้นก็ยังอยู่ห่างไกลจากความเข้าใจที่ดีของคนส่วนใหญ่ ผลของเทคโนโลยีและเครื่องมือต่างๆที่ผลิตอย่างแรงขึ้นและเร็วขึ้นด้วยฝีมือมนุษย์ ก็ยิ่งเพิ่มความเปลี่ยนแปลงในสังคมให้เกิดแรงขึ้นเร็วขึ้นอีก ส่งผลให้พฤติกรรมบางอย่างของมนุษย์อีกหลายคน ก็เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมกว่าที่เป็นมา เทคโนโลยีเหล่านี้สนองตอบ ‘อารมณ์’ ของผู้คน ได้มากกว่า‘เหตุผล’ คนยุคปัจจุบัน จึงสนใจเหตุผลกันน้อยกว่าการสาดอารมณ์เข้าใส่กัน ทั่วโลก ไม่เว้นแม้แต่ประเทศไทย ใครจะเป็นผู้คอยเตือนสติให้คนไทย รู้จักและเข้าใจ ต่อการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ให้มากขึ้น? นี่คือคำถามที่ผมนั่งถามวิญญาณของ ‘อาจารย์ของผม’ อยู่ทุกวัน อาจารย์ของผม มีนามว่า ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ซึ่งขณะนี้ท่านตายจากโลกนี้ไปนาน๒๒ปีแล้ว แต่ที่ผมยังต้องนั่งถามวิญญาณของท่านอยู่ ก็เพราะ ขณะที่ท่านยังมีชีวิต ท่านคือคนที่พยายาม ‘บอก’ ให้คนไทยได้ รับรู้และเข้าใจ อยู่ตลอดชีวิต ว่าอะไรคือสิ่งที่กำลังเปลี่ยนแปลงอยู่ในโลก และท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงนี้ เราควรจะทำอะไรอย่างไรกันบ้าง เพื่อให้เมืองไทยในยุคลูกหลานของเรา สามารถจะอยู่ต่อไปได้ด้วยดี คำบอกเหล่านี้ของท่าน ผมยังระลึกอยู่เสมอ ว่า “อ่านให้มากๆเข้าไว้เถอะ ความรู้มันมีอยู่ในหนังสือ หนังสือทุกชนิดมันใช้ประโยชน์ได้ทั้งนั้นแหละ ถ้าเรารักที่จะอ่านหนังสือ เราจะได้รู้ถึงความเปลี่ยนแปลงที่มันมีอยู่ในโลก เราจะได้รู้จักความเปลี่ยนแปลงที่มีอยู่ในชีวิต และรู้ถึงคุณค่าของคนไทย ผมน่ะอ่านหนังสือมาตั้งแต่อายุ 11 ขวบ เรื่อยมาจนถึงขณะนี้อายุ 78 ยังต้องอ่านหนังสืออยู่ทุกวัน เดี๋ยวนี้สนใจจะอ่านหนังสือที่มันบอกถึงความเปลี่ยนแปลงที่มีอยู่ในสังคม ในโลก เพราะอ่านแล้วมันทำให้คิด คิดว่าสิ่งเหล่านั้นมันจะส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางจิตใจคนได้อีกหรือเปล่า หรือมากน้อยเพียงใด” และยังไม่ลืม ในคำกล่าวนี้ “ผมเป็นคนที่เชื่อว่าระบอบประชาธิปไตยคงอยู่กับเราไปอีกนาน ซึ่งผมจะพยายามทำให้มันอยู่ได้ด้วย ถ้ายังไม่ตาย ก็จะพยายามทำมันต่อไป เราต้องช่วยกันรักษาความโอนอ่อนผ่อนปรนต่อกัน แทนที่จะตีกันจนตายไปข้างหนึ่ง เหมือนที่เกิดในประเทศอื่นๆ อะไรที่ควรจะทนกันได้ ก็ควรเรียนรู้ ที่จะอดทนต่อกัน ผมไม่มีลัทธิอะไรที่จะสอน และไม่ต้องการหลักใดๆในการปฏิวัติ ผมรู้ว่าสังคมนั้น มันมีทั้งความชั่วความดี เมื่อเราเกิดมาอยู่ในสังคมอย่างนี้ ก็ต้องรู้จักทนเอาบ้าง อะไรที่ถูกใจเราก็ควรจะสนับสนุนส่งเสริม เช่นส่งเสริมประชาธิปไตยในรูปแบบที่มีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข ซึ่งเรามีพระมหากษัตริย์ที่ทรงงานอย่างหนัก และทรงคุณอันประเสริฐยิ่ง ให้ผมและคนไทยอีกหลายคนได้เห็นอยู่ทุกวัน ถึงเพียงนี้ ผมก็จะสนับสนุนและส่งเสริมของผมต่อไปอย่างสุดใจ ผมไม่อ้างประชาชน แต่ผมอิงประชาชน และผมภูมิใจที่ได้รับความนิยมจากประชาชนในสังคมไทยของเรา ” ********** ********** ขอย้ำอีกครั้งครับ ว่า การเปลี่ยนแปลงทั้งหลายทั้งปวงนั้นกำลัง แรง และ เร็ว ในโลกยุคปัจจุบัน ทำอย่างไร เราจะเพิ่มสติให้คนไทยส่วนใหญ่ ได้รู้จักและเข้าใจการเปลี่ยนแปลงให้มากขึ้น และสามารถปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ได้มากขึ้น? วิญญาณอาจารย์ของผม ก็คงให้คำตอบได้แค่‘ความคิด’ ส่วน‘การกระทำ’นั้นต้องเป็นของคนไทยทั้งหลายในโลกยุคปัจจุบันนี้ ที่ยังมีชีวิตอยู่ ครับ